Yıllık ücretli izin hakkı ve süreleri nelerdir?

Yıllık ücretli izin hakkı, işyerinde işe başladığı günden itibaren deneme süresi dâhil en az bir yıl çalışmış işçilere tanınır. İzin süresi hizmet süresine göre bir ile beş yıl arasında en az 14 gün, beş yıldan fazla ve on beş yıldan az sürede en az 20 gün, on beş yıl ve daha fazlasında en az 26 gündür. Düzenleme 4857 sayılı İş Kanunu’nun 53 ila 59. maddelerindedir.

İzin süreleri kaç gündür?

İşçilere verilecek yıllık ücretli izin süresi, hizmet süresine göre şu günlerden az olamaz (4857 m.53):

• Bir yıldan beş yıla kadar (beş yıl dâhil): 14 gün.
• Beş yıldan fazla, on beş yıldan az: 20 gün.
• On beş yıl (dâhil) ve daha fazla: 26 gün.

On sekiz ve daha küçük yaştaki işçilerle elli ve daha yukarı yaştaki işçilere verilecek yıllık izin süresi yirmi günden az olamaz. Yer altı işlerinde çalışan işçilerin izin süreleri dörder gün artırılarak uygulanır. İzin süreleri iş sözleşmeleri ve toplu iş sözleşmeleriyle artırılabilir (4857 m.53).

Hangi işçiler izin hakkından yararlanamaz?

Niteliklerinden ötürü bir yıldan az süren mevsimlik veya kampanya işlerinde çalışanlara yıllık ücretli izin hükümleri uygulanmaz (4857 m.53).

Çalışma süresi nasıl hesaplanır?

Yıllık izne hak kazanmak için gereken sürenin hesabında, işçinin aynı işverenin bir veya çeşitli işyerlerinde çalıştığı süreler birleştirilir (4857 m.54/1). İşçinin işyerinde çalışmaya devamı kesilirse, 55. maddede sayılan haller dışında kesinti kadar hizmet süresi eklenir; bu durumda bir yıllık hizmet süresinin bitiş tarihi sonraki hizmet yılına aktarılır (4857 m.54/2).

Aşağıdaki süreler yıllık izin hakkının hesabında çalışılmış gibi sayılır (4857 m.55): kaza veya hastalık nedeniyle işe gidilemeyen günler (kanunda belirtilen bekleme süresinden fazlası sayılmaz), doğumdan önce ve sonra çalıştırılmayan günler, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil günleri, arabuluculuk toplantılarına veya hakem kurullarına katılma nedeniyle işe devam edilemeyen günler.

İzin nasıl kullanılır?

• İzinden vazgeçilemez. Yıllık ücretli izin hakkından vazgeçilemez (4857 m.53).
• Bölünemez, ama istisna vardır. İzin işveren tarafından bölünemez ve kural olarak sürekli verilmesi zorunludur. Ancak taraflar anlaşırsa izin, bir bölümü on günden aşağı olmamak üzere bölümler hâlinde kullanılabilir (4857 m.56/1–3).
• Diğer izinler mahsup edilemez. İşveren tarafından yıl içinde verilmiş diğer ücretli ve ücretsiz izinler veya dinlenme ve hastalık izinleri yıllık izne sayılmaz (4857 m.56/4).
• Bayram ve tatil günleri izne sayılmaz. İzin süresine rastlayan ulusal bayram, hafta tatili ve genel tatil günleri izin süresinden sayılmaz (4857 m.56/5).
• Yol izni. İzni işyerinin bulunduğu yerden başka bir yerde geçirecek işçiler istemde bulunur ve belgelerlerse, gidiş ve dönüşte yolda geçecek süreler için işveren toplam dört güne kadar ücretsiz izin vermek zorundadır (4857 m.56/6).
• Kullanma dönemi. İzin, hak kazanılan hizmet yılını izleyen hizmet yılı içinde kullanılır (4857 m.54/4).

İzin ücreti ne zaman ödenir?

İşveren, yıllık izin kullanan her işçiye izin dönemine ait ücretini izne başlamasından önce peşin olarak ödemek ya da avans olarak vermek zorundadır (4857 m.57/1). İzin süresine rastlayan hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretleri ayrıca ödenir (4857 m.57/son).

İş sözleşmesi sona ererse kullanılmayan izin ne olur?

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona ererse, işçinin hak kazanıp kullanmadığı yıllık izin sürelerine ait ücret, sözleşmenin sona erdiği tarihteki ücreti üzerinden kendisine veya hak sahiplerine ödenir. Bu ücrete ilişkin zamanaşımı, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten itibaren başlar (4857 m.59/1). Yıllık izin ücretinin zamanaşımı süresi beş yıldır (4857 Ek m.3).

Sık sorulan sorular

İzin hakkı için işyerinde en az ne kadar çalışmak gerekir?

En az bir yıl. Bu süre, deneme süresi de içinde olmak üzere işe başlanılan günden itibaren hesaplanır (4857 m.53).

Yıllık izni parça parça kullanmak mümkün mü?

Taraflar anlaşırsa evet; ancak bölümlerden biri on günden az olamaz (4857 m.56/3).

Kullanılmayan yıllık izin ücretini nasıl alırım?

İş sözleşmesi herhangi bir nedenle sona erdiğinde, hak kazanılıp kullanılmamış izin sürelerinin ücreti son ücret üzerinden ödenir (4857 m.59/1).

Yıllık izin ücretinin zamanaşımı ne kadardır?

Beş yıldır. Süre, iş sözleşmesinin sona erdiği tarihten başlar (4857 m.59/1, Ek m.3).

İş ilişkisinin diğer konuları için iş hukuku sayfasına bakılabilir.