İtirazın iptali ile itirazın kaldırılması farkı nedir?

Borçlu ilamsız icra takibine itiraz ettiğinde takip durur. Alacaklı takibi sürdürmek için iki yoldan birini kullanabilir: itirazın iptali davası (İİK m.67) ya da itirazın kaldırılması (İİK m.68). İtirazın iptali, genel mahkemede alacağın varlığını ispat ederek açılan bir davadır ve bir yıl içinde açılmalıdır. İtirazın kaldırılması ise icra mahkemesinden, alacağın belirli belgelere dayanması hâlinde altı ay içinde istenir.

İtirazın iptali davası nedir?

Takip talebine itiraz edilen alacaklı, itirazın tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde mahkemeye başvurarak, genel hükümler dairesinde alacağının varlığını ispat suretiyle itirazın iptalini dava edebilir (İİK m.67/1). Bu dava için alacağın belirli bir belgeye dayanması şart değildir; ancak alacaklı alacağını ispat etmek zorundadır.

Davada borçlunun itirazının haksızlığına karar verilirse borçlu; takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine, reddedilen veya hükmedilen meblağın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere uygun bir tazminata mahkûm edilir (İİK m.67/2). İtiraz eden veli, vasi veya mirasçı ise borçlu hakkında tazminat hükmedilmesi kötü niyetin ispatına bağlıdır (İİK m.67/3).

İtirazın iptali süresini geçiren alacaklının, genel hükümler dairesinde alacağını dava etme hakkı saklıdır (İİK m.67).

İtirazın kaldırılması nedir?

Talebine itiraz edilen alacaklının takibi, imzası ikrar edilen veya noterlikçe onaylanan borç ikrarını içeren bir senede ya da resmî dairelerin veya yetkili makamların yetkileri dâhilinde ve usulüne göre verdikleri bir makbuz veya belgeye dayanıyorsa, alacaklı itirazın kendisine tebliği tarihinden itibaren altı ay içinde icra mahkemesinden itirazın kaldırılmasını isteyebilir. Bu süre içinde itirazın kaldırılması istenmezse yeniden ilamsız takip yapılamaz (İİK m.68/1).

Borçlu itirazını varit gösterecek hiçbir belge ibraz edemezse icra mahkemesi itirazın kaldırılmasına karar verir. İtiraz, birinci fıkrada gösterilen senet veya makbuz ya da belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılması talebi reddedilir (İİK m.68).

Borçlunun gösterdiği belge altındaki imza alacaklı tarafından inkâr edilirse hâkim, imza incelemesi sonucu imzanın alacaklıya ait olduğuna kanaat getirirse alacaklının talebini reddeder ve alacaklıyı, belgenin ilişkili olduğu değer veya miktarın yüzde onu oranında para cezasına mahkûm eder (İİK m.68).

İtirazın kaldırılması talebinin esasa ilişkin nedenlerle kabulü hâlinde borçlu, aynı nedenlerle reddi hâlinde ise alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir. Borçlu menfi tespit ve istirdat davası açarsa ya da alacaklı genel mahkemede dava açarsa, hükmolunan tazminatın tahsili dava sonuna kadar ertelenir (İİK m.68).

İki yol arasındaki temel farklar

• Merci: İtirazın iptali genel mahkemede; itirazın kaldırılması icra mahkemesinde istenir.
• Süre: İtirazın iptali için itirazın tebliğinden itibaren bir sene; itirazın kaldırılması için altı ay (İİK m.67, m.68).
• Dayanak: İtirazın iptali için alacak her tür delille ispat edilir; itirazın kaldırılması için alacağın imzası ikrar edilen ya da noterlikçe onaylanan borç ikrarını içeren senede veya resmî makbuz ya da belgeye dayanması gerekir.
• Süre kaçırılırsa: İtirazın iptali süresi geçerse alacaklı genel hükümlere göre alacağını dava edebilir. İtirazın kaldırılması süresi geçirilirse yeniden ilamsız takip yapılamaz (İİK m.67, m.68).
• Tazminat: Her ikisinde de kötü niyet ya da haksızlık hâlinde yüzde yirmiden aşağı olmamak üzere tazminat söz konusudur.

Sık sorulan sorular

Hangi yol hangi durumda seçilir?

Alacak, imzası ikrar edilen veya noterlikçe onaylanan borç ikrarı içeren bir senede ya da resmî belgeye dayanıyorsa itirazın kaldırılması yolu mümkündür. Böyle bir belge yoksa itirazın iptali davası açılır (İİK m.67, m.68).

İtirazın iptali davası için süre ne zaman başlar?

İtirazın alacaklıya tebliği tarihinden itibaren bir sene içinde dava açılmalıdır (İİK m.67/1).

İtirazın kaldırılması süresi geçerse ne olur?

Alacaklı bu süre içinde itirazın kaldırılmasını istemezse yeniden ilamsız takip yapamaz (İİK m.68/1).

İtirazın iptali davasında alacaklı haksız çıkarsa tazminat öder mi?

Takibinde haksız ve kötü niyetli görülürse alacaklı, diğer tarafın talebi üzerine, reddedilen miktarın yüzde yirmisinden aşağı olmamak üzere tazminata mahkûm edilir (İİK m.67/2).

İcra takibinin diğer konuları için icra ve iflas hukuku sayfasına bakılabilir.