HAGB nedir, şartları nelerdir?

Hükmün açıklanmasının geri bırakılması (HAGB), mahkemenin sanık hakkında kurduğu hükmü derhâl açıklamayıp beş yıllık bir denetim süresi boyunca bekletmesidir. Sanık bu süre içinde kasten yeni bir suç işlemez ve yükümlülüklerine uyarsa dava düşer; hüküm sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmaz. Düzenleme 5271 sayılı Ceza Muhakemesi Kanunu’nun (CMK) 231. maddesinin 5 ila 14. fıkralarındadır. Bu fıkralar 16 Temmuz 2026 tarihli ve 7589 sayılı Kanunla yeniden düzenlenmiştir.

Hangi cezalarda HAGB verilebilir?

Sanığa yüklenen suçtan dolayı yapılan yargılama sonunda hükmolunan ceza iki yıl veya daha az süreli hapis ya da adli para cezası ise, mahkeme hükmün açıklanmasının geri bırakılmasına karar verebilir. Uzlaşmaya ilişkin hükümler saklıdır. Geri bırakma, müsadereye ilişkin hükümler hariç, kurulan hükmün sanık hakkında hukuki bir sonuç doğurmaması anlamına gelir (CMK m.231/5).

HAGB mahkemenin takdirindedir; şartlar gerçekleşse bile karar vermek zorunda değildir (“karar verilebilir”).

HAGB için hangi şartlar aranır?

Kanun üç şartı birlikte arar (CMK m.231/6):

1. Sanığın daha önce kasıtlı bir suçtan mahkûm olmamış olması.
2. Yeniden suç işlemeyeceği kanaati. Mahkeme, sanığın kişilik özelliklerini ve duruşmadaki tutum ve davranışlarını göz önünde bulundurarak bu kanaate varmalıdır.
3. Zararın tamamen giderilmesi. Suçun işlenmesiyle mağdurun ya da kamunun uğradığı zarar; aynen iade, suçtan önceki hâle getirme veya tazmin yoluyla tamamen giderilmiş olmalıdır.

Sanık zararı derhâl ödeyemiyorsa, denetim süresi boyunca aylık taksitlerle ödeyip tamamen gidermek koşuluyla da HAGB kararı verilebilir (CMK m.231/9).

Denetim süresi ve yükümlülükler

HAGB kararı verildiğinde sanık beş yıl süreyle denetim süresine tabi tutulur. Bu süre içinde, kasıtlı bir suç nedeniyle kişi hakkında bir daha HAGB kararı verilemez ve dava zamanaşımı durur. Mahkeme ayrıca bir yılı geçmemek üzere belirleyeceği sürede, sanığa denetimli serbestlik tedbiri olarak şu yükümlülüklerden birini ya da birkaçını yükleyebilir (CMK m.231/8):

• Meslek veya sanat sahibi değilse, bir eğitim programına devam etmek.
• Meslek veya sanat sahibiyse, bir kamu kurumunda ya da özel olarak aynı işi yapan bir başkasının gözetiminde ücret karşılığı çalıştırılmak.
• Belli yerlere gitmekten yasaklanmak, belli yerlere devam etmek ya da takdir edilecek başka bir yükümlülüğü yerine getirmek.

HAGB kararı verilen hükümdeki hapis cezası ertelenemez; ceza kısa süreli ise seçenek yaptırımlara da çevrilemez (CMK m.231/7).

Denetim süresi sonunda ne olur?

Denetim süresi içinde kasten yeni bir suç işlenmez ve denetimli serbestlik yükümlülüklerine uygun davranılırsa, açıklanması geri bırakılan hüküm ortadan kaldırılır ve davanın düşmesine karar verilir (CMK m.231/10).

Aksine, denetim süresinde kasten yeni bir suç işlenirse ya da yükümlülüklere aykırı davranılırsa mahkeme hükmü açıklar. Ancak yükümlülükleri yerine getiremeyen sanığın durumunu değerlendirerek cezanın yarısına kadar belirleyeceği bir kısmının infaz edilmemesine ya da koşulları varsa hapis cezasının ertelenmesine veya seçenek yaptırımlara çevrilmesine karar vererek yeni bir hüküm kurabilir. Açıklanan ya da yeni kurulan hükme itiraz edilebilir (CMK m.231/11).

HAGB kararına karşı hangi yollar var?

HAGB kararına karşı istinaf yoluna başvurulabilir. Karar ilk derece mahkemesi sıfatıyla bölge adliye mahkemesi ya da Yargıtay tarafından verilmişse temyiz yoluna gidilebilir. İstinaf ve temyizde karar ve hüküm, usul ve esasa ilişkin hukuka aykırılıklar yönünden incelenir (CMK m.231/12).

HAGB kaydı nerede tutulur?

HAGB kararları, bunlara mahsus bir sisteme kaydedilir. Bu kayıtlar ancak bir soruşturma ya da kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hâkim veya mahkeme tarafından istenirse, kanunda belirtilen amaç için kullanılabilir (CMK m.231/13).

HAGB hangi suçlarda uygulanmaz?

İşkence ve eziyet suçlarında, ayrıca kamu görevlisinin görevi sebebiyle işlediği ve Anayasa’nın 17. maddesi kapsamında kötü muamele sayılabilecek suçlarda HAGB hükümleri uygulanmaz (CMK m.231/14).

Sık sorulan sorular

HAGB mahkûmiyet sayılır mı?

Hayır. Hüküm açıklanmadığı için sanık hakkında bir hukuki sonuç doğmaz. Denetim süresi sorunsuz geçerse dava düşer. Kanun, geri bırakmayı kurulan hükmün sanık hakkında hukuki sonuç doğurmaması olarak tanımlar (CMK m.231/5).

HAGB’nin denetim süresi kaç yıldır?

Beş yıldır. Bu süre içinde dava zamanaşımı durur ve kasıtlı bir suç nedeniyle yeniden HAGB kararı verilemez (CMK m.231/8).

Zararı ödemeden HAGB kararı verilir mi?

Kural olarak hayır; zararın tamamen giderilmesi bir şarttır. Zararı derhâl ödeyemeyen sanık için, denetim süresince aylık taksitlerle tamamen gidermek koşuluyla HAGB kararı verilebilir (CMK m.231/6, m.231/9).

HAGB, hapis cezasının ertelenmesiyle aynı şey midir?

Hayır. HAGB’de hüküm açıklanmaz; erteleme ise açıklanmış bir hapis cezasının infazının ertelenmesidir. HAGB kararı verilen hükümde hapis cezası ayrıca ertelenemez (CMK m.231/7).

Ceza yargılamasının diğer aşamaları için ceza hukuku sayfasına bakılabilir.